Thăm dò ý kiến
Theo bạn, Trang thông tin điện tử tỉnh ủy Hòa Bình có cung cấp đầy đủ thông tin hoạt động của tỉnh ủy không?


Mã xác nhận

FE_View_Detail

Bảo tồn, phát huy giá trị Di sản văn hóa Mo Mường Hòa Bình góp phần quan trọng xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc
Mo Mường là một di sản văn hóa đặc sắc, phản ánh nhân sinh quan, vũ trụ quan độc đáo của dân tộc Mường, phản ánh đậm nét đặc trưng văn hóa từ cổ sơ của dân tộc Mường, hàm chứa nhiều ý nghĩa giáo dục đối với cộng đồng. Tất cả những lý giải về lịch sử loài người, bài học về đời sống cộng đồng, những tri thức văn hóa dân gian... đọng lại qua ký ức thời gian, thêu dệt bằng màu sắc huyền thoại, dưới nhiều góc độ, được phản ánh trong Mo Mường. Mo Mường gắn với nhiều nghi lễ và tín ngưỡng, chuyển tải tinh thần đoàn kết của gia đình, dòng họ, cộng đồng và dân tộc; góp phần bảo vệ, sàng lọc văn hóa Mường trong tất cả các giai đoạn lịch sử. Ngoài ra, Mo Mường còn chứa đựng những giá trị vật thể quý giá, một số di sản vật thể liên quan Mo Mường như vật tế khí (túi “khót” của Ông Mo Mường), gồm các cổ vật như: rìu đá, rìu đồng, mảnh trống đồng, nham thạch, xương và nanh mãnh thú… được sưu tập lưu truyền từ nhiều đời, các vật tế lễ có nhiều giá trị về văn hóa vật chất và tinh thần của văn hóa cổ truyền dân tộc Mường.
 
Những năm gần đây, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản quan trọng trên lĩnh vực văn hóa, văn học, nghệ thuật nhằm xây dựng, bảo tồn, phát huy các giá trị tốt đẹp của văn hóa trong đời sống cộng đồng. Có thể kể đến một số văn bản chỉ đạo quan trọng như: Chương trình hành động số 27-CTr/TU, ngày 03/10/2014 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW, ngày 09/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước” đề ra mục tiêu: “Bảo tồn, phát huy, phát triển các giá trị văn hóa tiêu biểu của các dân tộc trong tỉnh; gắn kết bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch,...”, và giải pháp: “Tăng cường công tác quản lý và bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của các dân tộc trong tỉnh; phấn đấu trong những năm tới có một số di sản được công nhận là di sản văn hóa Quốc gia và đề cử di sản văn hóa phi vật thể Mo Mường đề nghị UNESCO công nhận,...”.  Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2015 - 2020 chỉ rõ: “Chú trọng việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể các dân tộc; tuyên truyền, giới thiệu, quảng bá tiềm năng, lợi thế về thiên nhiên, con người, bản sắc văn hóa các dân tộc, tổng hợp kết quả kiểm kê, lập hồ sơ di sản văn hóa trình Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch quyết định công nhận Mo Mường, Chiêng Mường là di sản văn hóa cấp quốc gia; xây dựng lộ trình lập hồ sơ khoa học trình UNESCO công nhận Sử thi Mo Mường là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại”. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã đề ra nhiệm vụ: “Huy động các nguồn lực để bảo tồn, tôn tạo và phát huy bản sắc văn hóa miền núi đặc sắc của các dân tộc thiểu số trong tỉnh gắn với phát triển du lịch; trình tổ chức UNESCO hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể Mo Mường ghi danh tại danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp”.

Thường trực Tỉnh ủy chỉ đạo Ban Cán sự đảng UBND tỉnh chỉ đạo các ngành chức năng tiến hành kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể tỉnh Hòa Bình và xây dựng kế hoạch triển khai lập hồ sơ di sản Mo Mường Hòa Bình đề nghị Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam cấp bằng bảo trợ... Điều đó cho thấy sự quan tâm đặc biệt của Tỉnh ủy, UBND, HĐND tỉnh đối với giá trị di sản văn hóa dân tộc nói chung, di sản văn hóa phi vật thể Mo mường nói riêng.

Từ năm 2012 đến nay, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo tổ chức thực hiện, đặc biệt là Đề án bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể tiêu biểu các dân tộc tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2018 – 2030; đầu tư kinh phí để Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện Chương trình Tổng kiểm kê toàn bộ các di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc trên địa bàn tỉnh. Cùng với đầu tư của địa phương, vốn đầu tư Chương trình mục tiêu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hòa Bình đã tổ chức thực hiện Đề tài khoa học Kiểm kê Mo dân tộc Mường Hòa Bình. Trong sản phẩm kiểm kê, đã tổ chức quay phim 4 phần diễn xướng Mo của 4 đám tang tại các vùng Tân Lạc, Lạc Sơn, Cao Phong, Kim Bôi (4 địa phương là cái nôi của 4 Mường lớn xưa: Bi, Vang, Thàng, Động). Kết quả thu được 1.000 ảnh và gần 100 cuốn băng ghi hình. Các tư liệu đó đã được chuyển thành đĩa DVD và VCD.

Ngày 28/5/2015, UBND tỉnh Hòa Bình tổ chức đón nhận Bằng bảo trợ của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam cho Di sản văn hóa “Mo Mường Hòa Bình”. Cũng tại buổi đón nhận, 20 nghệ nhân mo Mường đã được bảo trợ của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam. Qua đó động viên, khích lệ các nghệ nhân phát huy hơn nữa giá trị di sản văn hóa Mo Mường. Điều đó một lần nữa khẳng định, tôn vinh vai trò, vị thế của các ông Mo, sự am tường phong tục, tập quán, tín ngưỡng dân tộc Mường, khẳng định bề dày kinh nghiệm, uy tín cao của Thầy Mo, đáng được nhân dân kính trọng.

Ngày 25/12/2015, tỉnh Hòa Bình tổ chức hội thảo khoa học về giá trị của di sản văn hóa Mo Mường Hòa Bình. Dự hội thảo có đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu văn hóa Mường, các nhà quản lý văn hóa, các nghệ nhân Mo Mường tiêu biểu. Ban Tổ chức đã nhận được 30 bài tham luận của các nhà khoa học, giáo sư, tiến sĩ, các nhà quản lý, các nhà chuyên môn, trong đó tập trung trao đổi, phân tích, cung cấp thông tin tư liệu mới về Mo Mường Hòa Bình về những tri thức dân gian trong Mo Mường; những bài học mang tính thời đại của nội dung Mo Mường; ngôn ngữ và cách dịch Mo Mường sang tiếng Việt và đề xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của Di sản văn hóa Mo Mường Hòa Bình.

Với sự nỗ lực của các cấp, các ngành trong tỉnh, ngày 19/01/2016, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có Quyết định số 246/QĐ-BVHTTDL đưa Mo Mường vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hiện nay, Mo Mường được Chính phủ đồng ý giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp các bộ, ngành, địa phương liên quan lập hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể Mo Mường Hòa Bình trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu cần bảo vệ khẩn cấp.

Công tác sưu tầm biên soạn tài liệu về Mo Mường được quan tâm chỉ đạo thực hiện; đội ngũ nghệ nhân Mo Mường được thống kê, rà soát, động viên, khích lệ kịp thời. Năm 2016, UBND tỉnh tổ chức buổi gặp mặt giữa lãnh đạo tỉnh với 200 nghệ nhân Mo Mường; hàng năm, thực hiện lập hồ sơ xem xét công nhận nghệ nhân Mo Mường đạt danh hiệu nghệ nhân ưu tú theo quy định; công tác nghiên cứu, sưu tầm các giá trị đặc sắc của Mo Mường tiếp tục được quan tâm đẩy mạnh; nhiều chuyên gia, nhà khảo cổ học thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu về giá trị của Mo Mường, nguồn gốc Mo Mường trong mối quan hệ với thế giới quan, những ảnh hưởng tích cực của Mo Mường đối với đời sống xã hội.

Tại tỉnh Hòa Bình hiện có nhiều bản Mo được sưu tầm, song có ba bản Mo chính, đã được sưu tầm và xuất bản có dung lượng và quy mô lớn. Theo nhà sưu tầm văn hóa dân gian Bùi Thiện thì tiến hành đầy đủ Mo phải mất 23 ngày mo liên tục với 115 roóng Mo và hơn 44.000 câu thơ Mo. Trong công trình Mo Mường dài ba tập của nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Bùi Văn Nợi có hơn 22.000 câu Mo. Bản Mo Mường Hòa Bình do UBND tỉnh Hòa Bình xuất bản năm 2010 có dung lượng hơn 22.500 câu. Hiện nay, tỉnh đã thành lập được 2 câu lạc bộ Mo Mường ở huyện Tân Lạc và huyện Lạc Sơn.

Di sản văn hóa Mo Mường được tổ chức sưu tầm lại từ năm 2002. Đến năm 2010, trên cơ sở các công trình nghiên cứu của các tác giả, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tổ chức dịch thuật, biên tập, in ấn và phát hành với số lượng 1.000 cuốn sách, 300 bộ đĩa CD với tổng kinh phí 700.000.000 đồng. Năm 2011, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tái bản 200 cuốn phục vụ nhân dân và giới nghiên cứu văn hóa Mo Mường.

Hiện nay, môi trường thực hành di sản văn hóa Mo Mường trên địa bàn tỉnh chỉ còn ở một số nơi trên địa bàn huyện Tân Lạc và một số xã giáp ranh của huyện Lạc Sơn còn có 7 loại nghi lễ còn thực hành thường xuyên và tang lễ còn thực hành trong khoảng 35 giờ; một số vùng huyện Cao Phong, Kim Bôi, một số xã có người Mường ở huyện Mai Châu, huyện Đà Bắc còn thực hành khoảng 4 nghi lễ có sử dụng Mo Mường; trên địa bàn huyện Lương Sơn, Kỳ Sơn và một số xã của huyện Yên Thủy, một số xã của huyện Lạc Thủy chỉ còn thực hành Mo Mường trong tang lễ, song đã giản lược đi nhiều vì quy định về thời gian cho nghi lễ tang chỉ trong vòng 48 giờ.

Đến nay, các ngành chức năng đã thực hiện sưu tầm, thống kê cơ bản đầy đủ các giá trị di sản mo Mường; biên soạn từ điển mo Mường Hòa Bình; tư liệu hóa, số hóa di sản văn hóa mo Mường...

Từ việc lưu truyền Mo Mường thông qua truyền khẩu (vì người Mường chưa có chữ viết), đã có nhiều công trình sưu tầm, nghiên cứu, dịch thuật Mo Mường theo phương pháp phiên âm từ tiếng La-tinh, nhưng do nhiều cách ghi khác nhau nên chưa truyền tải được hết nội dung và giá trị của Mo Mường. Vì vậy, việc lập hồ sơ khoa học về Mo Mường và xây dựng bộ chữ viết dân tộc Mường có thể coi là “khâu đột phá”. Bởi chỉ có chữ viết mới có thể ghi lại Mo Mường một cách chính xác, để từ bản ghi chính thức này dịch Sử thi Mo Mường sang tiếng Anh và các ngôn ngữ khác phục vụ cho việc lập hồ sơ khoa học về Mo Mường. Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hòa Bình đã phối hợp Viện Ngôn ngữ học thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam tổ chức nghiên cứu, thực hiện đề tài khoa học “Xây dựng Bộ chữ viết dân tộc Mường phục vụ cho việc bảo tồn, phát huy văn hóa Mường tại tỉnh Hòa Bình”.

Ngày 08/9/2016, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 2296/QĐ-UBND tỉnh về việc phê chuẩn Bộ chữ dân tộc Mường tỉnh Hòa Bình. Theo đó, Bộ chữ dân tộc Mường gồm 28 chữ cái; 24 phụ âm đầu; 1 âm đệm. Tiếng Mường có 14 nguyên âm gồm 11 nguyên âm đơn và 3 nguyên âm đôi. Âm cuối tiếng Mường gồm 9 phụ âm và 2 bán nguyên âm. Tiếng Mường có 5 thanh điệu, 152 vần…

Ngày 27/10/2016, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 118/KH-UBND về việc triển khai ứng dụng Bộ chữ dân tộc Mường tại tỉnh Hoà Bình, mục đích đưa Bộ chữ Mường được phê chuẩn vào đời sống dân tộc Mường; khẳng định Bộ chữ Mường là chữ viết chính thức của dân tộc Mường và góp phần bảo tồn và phát huy văn hóa của dân tộc Mường tại tỉnh. Phê duyệt Đề án dạy và học tiếng dân tộc Mường giai đoạn 2018 - 2025, tầm nhìn đến năm 2035 trên địa bàn tỉnh Hòa Bình.

Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ đã in và phát hành cuốn tài liệu: Tài liệu hướng dẫn dạy tiếng nói, chữ viết âm vị tiếng Mường, Mã Bộ gõ Unikey tiếng Mường; Tài liệu học hướng dẫn học chữ Mường, đọc hiểu tiếng Mường.

Mo Mường đã góp phần hình thành dưỡng nuôi cốt cách, tâm hồn của bao thế hệ nhân dân giàu truyền thống văn hóa, lịch sử dân tộc Mường và vùng đất Hòa Bình. Mo Mường là sự kết tinh những kinh nghiệm trong lao động sản xuất, ứng xử văn hóa, triết lý nhân sinh, thể hiện thiết tha tình yêu cuộc sống, yêu con người, yêu quê hương xứ sở, thể hiện khí phách, cốt cách của con người và vùng đất miền núi bản mường ở Hòa Bình. Mo Mường chính là tính cách, là tâm hồn và đạo nghĩa của dân tộc Mường. Từ quá khứ đến hiện tại, các thế hệ người Mường đã lưu giữ, truyền miệng và phát huy một cách bền vững những giá trị của Mo Mường, tạo nên sức sống, sức lan tỏa sâu rộng của di sản phi vật thể vô cùng quý giá này.

Hoàng Trung


 
in Quay trở lại
thông báo
Hòa Bình 20 năm một chặn đường
Dự báo thời tiết
Thành phố:

28oC

Độ ẩm: 84%

Tốc độ gió: 5 km/hkm/h

Cập nhật lúc 06:00:00
ngày 2022-07-03